Fatsoen bah!

Een van de dingen waar ik aan merk, dat ik ouder word, is dat mijn taalgebruik aan het veranderen is.
Lachte ik me een vijftien jaar terug nog een stuip bij het tuttige woordje fatsoen.

Nu betrap ik me zelf er op dat ik het woord ook bezig.
Het is een oubollig woord, wat niet helemaal lekker in de mond ligt, of juister het
ligt te makkelijk in de mond, het is te rond, te braaf.
Kindertaal.

 
En daarmee kom ik ook meteen bij één van de oorzaken van mijn veranderende taalgebruik. Sinds mijn eerste kan lopen, praten en contacten is aangegaan met de wereld buiten ons gezin, ben ik gevoelig voor de invloeden die die wereld op mijn kind heeft.
Zo jong, zo beinvloedbaar.

Als ouder verander je shit in chips en godverdomme elimineer je zoveel mogelijk uit je
dagelijks vocabulaire.
Verder probeer je niet negatief over andere mensen te praten, want je wil niet dat zo´n kind onbegrepen negativiteit absorbeert.
Kortom, afgezien van een bepaalde noodzakelijke realisme, probeer je zijn leefomgeving zo onschuldig mogelijk te houden.
Zo sluipt braafheid en fatsoen in je porieen als ouder.

Dat was verder niet iets waar ik erg veel bij stil stond. Niets meer of minder dan gewone opvoeding.
 
Totdat de laatste jaren echter in Den Haag, op straat en op het vkblog het taalgebruik ook een zeer drastische verandering heeft ondergaan.
Omgekeerd evenredig aan die van mij.
Het contrast groot.

Aanvankelijk vooral verbaasd en ontsteld, dat Mensen met Voorbeeldfuncties, te vergelijken met de voorbeeldfunctie die een ouder naar zijn kind heeft, zich niet meer druk maken om sociale omgangsvormen.
Dat zij zich niet meer druk maken om de toon, woordkeuze of de mogelijkheid de ander diep te kwetsen, met wat er kennelijk beslist gezegd moet worden.
Zoals een kind zijn ouder na aapt, zo kopieert menig burger het gedrag van de populaire politicus.
Niet alleen omdat die politicus populair is, maar ook omdat hij in zijn Voorbeeldfunctie groen licht geeft voor dat specifieke gedrag.
 
Nu ben ik vooral boos. 
Maar kom dan eens met het woordje fatsoen aan zetten. Dan lacht iedereen zich een stuip en gelijk hebben ze.
Het woord is sterk verouderd. Niemand die zich daar mee wil identificeren.
Ik weet zeker dat het daarbij niet gaat om de betekenis van het woord.

Want als het er op aankomt wil iedereen beleefd en fatsoenlijk bejegend worden.
Er zit beslist niemand te wachten om zelf wel gekwetst te worden.

Wordt het niet tijd om fatsoen uit de Dikke van Dale te schrappen?
Waarom schrijft men geen wedstrijd uit om een flitsend, hip, nieuw woord te verzinnen die dezelfde lading dekt?

 
 
 
 
 
………………………………………………..
 
 
 
lees ook de reactie van Ing st Hawk:
 
Fatsoen heb je (of niet) , respect toon je. En daar zit m.i. het probleem met het gebruik van het woord fatsoen.
Als iemand het over fatsoen heeft dan heeft diegene het over het eigen normenstelsel en stelt zich daarmee kwetsbaar op. Je komt immers met je zezelf voor de dag.
Respect slaat op de houding naar anderen en is daarmee een makkelijker gebruiksartikel in de omgang met anderen. Zelfs totale desinteresse in andere mensen kan verkocht worden als respect.
Respect is veilig, voor fatsoen heb je lef nodig.
Ik vrees dat daar de schoen bij veel mensen die het woord niet durven te gebruiken wringt.

 

 

48 thoughts on “Fatsoen bah!

  1. Je wordt ouder mamma geef het maar toe
    en wilt nog jong zijn maar je bent eerder moe…..
    Welterusten voor straks lieve mamma.

  2. Ja, helemaal mee eens. Ik heb de laatste jaren, vanuit het buitenland, met stijgende verbazing naar de Nederlandse TV zitten kijken, van spelshows tot Tweede Kamerdebatten, en vroeg me af hoe dat taalgebruik zo ongelooflijk snel zo ongelooflijk diep is kunnen gaan vallen. Wanneer dat begonnen is? Fortuyn, hm. Paul de Leeuw, hm. BNN, met Spuiten en Slikken etc. Wilders? Ja, uiteraard. De dingen die hij uit mag slaan in het parlement, en dan toch later nog serieus genomen worden, echte ‘nette’ heren van de VVD en het christelijke CDA die hem joviaal op de schouders slaan (i.pv. ijzig met hem samenwerken omdat dat nou eenmaal moet), dat heeft me allemaal verbaasd. En dat hij nu in een keldertje onder het Torentje woont, en de ‘hoge heren’ aan een touwtje heeft, dat moet er allemaal mee te maken hebben dat iedereen denkt dat gewoon ook maar roepen wat bij hem of haar opkomt, ok is Niet dus. Vind ik. Fatsoen is daarvoor een belegen term, respekt is beladen en misbruikt. In Amerika hebben ze het over ‘sanity’ tegenwoordig, moeilijk te vertalen: gezond verstand, redelijkheid … in ieder geval positief, naar elkaar luisteren, elkaar in de waarde laten ook al ben je het niet met elkaar eens, daar gaat het om. Ben ik nu ineens oud? Ik heb dit altijd al gevonden. Ook toen ik piepjong was.

  3. Een woord bezigen is sowieso al vijftiger jaren taal. Het is geen fatsoen, maar RESPECT. Respect wordt al net zo willekeurig en hypocriet gebruikt als fatsoen moet je doen.
    Je verhaal is wel heel herkenbaar, al heb ik dat shit -> chips verhaal altijd een beetje lachwekkend gevonden, verder heb ik ook gezorgd voor een veilige, schone wereld waar pas de boze buitenwereld binnenkwam als het niet anders kon. Ik stond versteld wat een kind van vijf mee naar huis brengt, los van de ruwe woorden ook de inhoud van de teksten.

  4. Weer zo’n mooi inhoudelijk sterk verhaal. Ik dacht ook aan ‘respect’ inplaats van ‘fatsoen’, net als Zolder. Respectvol met elkaar omgaan. Jongeren gebruiken heel veel het woord ‘respect’ trouwens, realiseer ik me nu ik erover nadenk. ‘Respect, man’, met een vuist op het hart. Vind ik mooi.

  5. @Apiedapie
    Pim Fortuyn sprak uiterst beschaafd
    dat moet ik hem nageven
    verder kon je met hem in discussie gaan en had hij altijd goede argumenten
    ik zoek het zelf ook meer in sbs programma´s
    nickelodeon voor kinderen
    en de Nieuwe Vrijheid van Meningsspuiting
    ik denk echt dat een woord een bepaalde magie moet hebben,
    om aan te spreken
    en fatsoen en zelfs respect hebben die magie niet
    respect is door de marokkaanse straatjongens zodanig aangerand
    dat dit woord nu een verdachte lading heeft
    om het tij te keren is er nieuw vocabulaire nodig die eigentijds is
    en vooral jongeren aanspreekt
    want het zijn momenteel vooral de jongeren die voor de ouderen
    een soort van voorbeeldfunctie vervullen in plaats van andersom

  6. @Zolder
    als fatsoen in het burgerhoekje zit
    dan zit respect in de hangjongerenverdomhoek
    het zijn beide termen die niet meer werkenbezigen vind ik mooi

  7. @Pilgrimheart
    sommige jongeren gebruiken het vooral als het om hen zelf gaat
    maar bejegenen een ander niet met respect
    @Blutch
    nee, gelukkig nog niet
    wel aan de telefoon trouwens;-))

  8. Hoi, ben vandaag zeer onfatsoenlijk en luchthartig geweest. Het lucht me geweldig op. Maar normaal gesproken moet je toch je respect voor anderen (zonder eerst respect op te eisen) opbrengen, vind ik. Mijn uithaal was een grote uitzondering, voor mijn overkokende gemoed.
    Volgens mij begon het met ‘alles moet kunnen’, misschien eind jaren ’60 al. Daar sloot later Paul de Leeuw naadloos bij aan, wat niet kon (toen nog, intussen al lang) werd nog interessanter en belangrijker. Totdat respect gewoon het allerbelachelijkste werd dat er is. We gingen verder en verder met ‘alles moet kunnen’. Tot alleen Geert nog iets zei dat niet kon. En ook dat moet intussen kunnen, want ‘de anderhalf miljoen stemmers…..’ De stem van mij die ook protesteert en niet bij die anderhalf miljoen hoort is dus niet belangrijk, blijkbaar.
    Mijn man vindt die supergrote posters van vrouwen die er extreem gewaagd bij liggen te ver gaan. Ben je er tegen, dan ben je eigenlijk ongelooflijk truttig, of lelijk (vooral dat laatste). Overigens interesseert ‘dat laatste’ mij van geen kanten.
    Ik was geen politiek medestander van Pim, maar van de week miste ik hem ineens behoorlijk. Want hij had respect voor de keuzen van moeders als ik. (Ik ben tegenwoordig een erg verwend prinsesje). Alleen, je moet wel respect hebben voor vrouwen die een interessante baan hebben en de zorg uitbesteden, daar ben ik zelf niet tegen – zo lang men mij respecteert. Hoe moeilijk is het: eerst respect tonen en dan pas vragen. Ik doe het dus ook niet.

  9. Toen Balkenende met fatsoen kwam aanzetten begon de meute gelijk met beschuldigingen van reactionisme e.d. In het buitenland werd het verhaal beter ontvangen.
    Ik ga in openbaar vervoer e.d. altijd bij zo oud mogelijke mensen zitten; de enige plek waar nog beschaving te vinden is. De term ‘beschaving’ gebruik ik altijd graag omdat men dan gaat steigeren. De meeste onbeschaafdheid ervaar ik onder een bevolkingsgroep die ik niet mag benoemen omdat ik dan van discriminatie beschuldigd word.

  10. Fatsoen heb je (of niet) , respect toon je. En daar zit m.i. het probleem met het gebruik van het woord fatsoen.
    Als iemand het over fatsoen heeft dan heeft diegene het over het eigen normenstelsel en stelt zich daarmee kwetsbaar op. Je komt immers met je zezelf voor de dag.
    Respect slaat op de houding naar anderen en is daarmee een makkelijker gebruiksartikel in de omgang met anderen. Zelfs totale desinteresse in andere mensen kan verkocht worden als respect.
    Respect is veilig, voor fatsoen heb je lef nodig.
    Ik vrees dat daar de schoen bij veel mensen die het woord niet durven te gebruiken wringt.
    tip:
    Vraag die mensen die in de lach schieten als jij het over fatsoen hebt eens waarom ze lachen.
    (Ik hoop dat je het doet want ik ben benieuwd naar hun antwoord.)

  11. Hoi,
    Bruggen bouwen om de andere te bereiken. Bereiken doe je om jezelf en de andere te leren kennen. Uiteindelijk is de brug gebouwd en ben je aan de andere kant blijkt dat de brug weer wordt afgebroken, omdat de brug te fatsoenlijk is. Fatsoen, respect leuke woorden, maar accepteren lijk me een woord dat mensen niet meer gebruiken. Respect is te groot. Fatsoenlijk te oud. Accepteren te moeilijk. Een brug bouwen is te moeilijk. Een brug afbreken te makkelijk.
    Mooi blog.

  12. Mensen hoeven mij persoonlijk niet te respecteren, maar ik hou wel van beschaving zonder aanziens des persoons. Daar kan je me voor wakker maken.

  13. Beschaving is o zo belangrijk, maar we zakken af naar een bedenkelijk niveau. Maar blijf jezelf, laat je niet verleiden mee te doen.

  14. Chips i.p.v. shit heb ik altijd raar gevonden. Ik geef toe dat ik shit zelf regelmatig bezig. Het is mijn ergste scheldwoord, dus dat valt nog wel mee :-).

  15. Ik ken persoonlijk mensen die putverdosie zeggen zelfs als zeer onbeschaafd aanmerken maar tegelijkertijd zonder nadenken een ander de nek omdraaien om vervolgens een dikke sigaar op te steken op de overwinning.
    Ik bedoel, het gaat om de daden uiteindelijk.Niet eens zo zeer om de woorden

  16. @Lisette
    "Totdat respect gewoon het allerbelachelijkste werd dat er is "
    nederland is weer eens koploper, want probeer dit maar eens in andere landen
    te vinden
    overal is respect en fatsoen een gewaardeerde norm
    " De stem van mij die ook protesteert en niet bij die anderhalf miljoen hoort is dus niet belangrijk, blijkbaar."
    Alweer een primeur van nederland
    misschien de enige democratie ter wereld waar de minderheid het voor het zeggen heeft

  17. @Zich van Verre
    als dit een wedstrijd was, dan had je hem bijna gewonnen
    beschaving dekt mooi de lading van respect en fatsoen
    en het is inderdaad een woord die anderen nog raakt

  18. @Ing st Hawk
    goede analyse!
    ik neem hem op in mijn blogbericht
    gelukkig heb ik in real life het zelden meegemaakt dat iemand
    zo grof is, dat je hem daar op moet wijzen
    maar op internet is het schering en inslag en dan laat ik wel van me horen
    meestal krijg je een welgemeend excuus, soms echter wordt je uit gemaakt
    voor trut/tut
    heb nooit gevraagd waarom je dan ineens een trut bent in hun ogen
    zal ik eens doen

  19. @ysori
    dat afbreken makkelijker is dan opbouwen
    is niet altijd zo geweest
    zoals ing st Hawk zo juist opmerkt moet je tegenwoordig
    het uit je zelf halen en bovendien de moed het te etaleren
    toen vroeger fatsoen/respect nog de norm was
    was juist afbreken moeilijk, want dan stond je wel erg vervelend in de picture

  20. Het gaat nog veel verder dan het gebruik van woorden. Ook de hele houding, benadaderingswijze, de agressieve houding, etc maakt dat er in de omgangsvormen behoorlijk wat aan het veranderen is.
    Aangevoerd door enkele poltici die daar zelfs een handelsmerk van maken. Dat is pas erg.

  21. Als je het uit jezelf moet halen, ben je bezig om het weer op te bouwen. Je bent bezig met een brug te bouwen. Als ik zie hoeveel bruggen er nu worden afgebroken en hoeveel leed dat met zich mee brengt, blijkt afbreken makkelijker te worden. Dan een hand uit te steken. Afbreken is makkelijker dan het weer opbouwen. Mensen verenigen. Mensen weer vertrouwen geven. Zoals na de oorlog. Het heeft jaren in beslag genomen alvorens men weer te elkaar is gekomen. Het opbouwen kost veel meer tijd en moeite. Afbreken kent geen fatsoensnormen. Afbreken kent geen respect. Is het eenmaal weg blijft het weg.

  22. Oubollig of niet, het is wel een woord dat aan duidelijkheid niets te wensen over laat. Je hoeft het niet te gebruiken om er wel naar te handelen.
    Maar feit is dat er een golf van impertinentie ontstaan is, omdat men vindt dat dat maar moet kunnen. Het oog om oog principe.
    Respect is iets wat je moet verdienen, vind ik ook, maar een beetje beleefdheid/ inleven voor elkaar werkt stukken beter dan de onbehouwenheid die nu tentoongespreid wordt.

  23. Om over na te denken.
    Het moet tegenwoordig vooral stoer zijn allemaal. Ook bij onze politici, onze voorbeelden zoals je al aanhaalt.
    Een verwarrende tijd waarin het niet altijd gemakkelijk is bij je eigen principes te blijven.

  24. "Iedereen in z`n waarde laten" is ook een term van geen daden maar woorden.
    "Met alle respect", idem, want na deze inleidende woorden kan men het tegenoverstelde van respect verwachten.
    Onlangs zag ik in een video Krishnamurti zeggen dat het kiezen van relaties altijd is gebaseerd op eigenbelang… geeft stof tot overdenken.

  25. @barbara
    nou op verachting zit ik nou ook niet bepaald te wachten
    maar algemene beschaving zonder aanziens des persoons vind ik een mooie insteek
    @antoinette
    nee hoor, ben je gek

  26. @Zelfstandig_journalist
    ik ook, wat is er mis met shit?
    het is ook nog eens een buitenlands woord, onschuldiger kan niet
    merde is trouwens mooier
    maar bij nader inzien heb ik er toch maar Chips met Broccoli van gemaakt
    of Chips met Broccoli nog aan toe!
    dat laatste klinkt nog een tikje oubolliger, ik geef het toe
    maar de kinderen vinden het hilarisch
    en ik ben toch maar even mijn gramschap kwijt;-))))

  27. Dit is voor de allereerste keer in mijn leven dat ik lees dat het woord fatsoen verouderd is. Hoe is het mogelijk? Wat heeft dat woord misdaan dat het zelfs truttig wordt gevonden? Zo’n normaal woord. Ik heb een planeet gemist. Ik snap er geen bal van.groeten
    PS. IK wil je niet beledigen. Verre van dat, maar ‘kaboutervrouwtje’ dat vind ik pas truttig.

  28. @Paco
    putverdosie!!!!!
    om te gieren…;-)))
    zo zijn er wel meer geweldige vloeken in de omloop
    en wat je zegt, vallen over een hartstochtelijk uitgesproken woord
    maar het normaal vinden om iemand kwaad te doen
    getuigt nogal van een verwrongen geest

  29. @Aad Verbaast
    als het mogelijk is een handelsmerk te maken van Verbale Aggressiviteit
    is het andersom ook mogelijk
    het vkblog zou daar een heel mooi voortrekkersrol in kunnen spelen
    Vkbloggers als de nieuwe Provo’s
    schoppend tegen de heersende reactionaire moraal

  30. @Ysori
    ik weet niet, misschien is het tij al een beetje aan het keren
    wel op een halfslachtige slappe wijze
    zie de humoristisch bedoelde uitgestoken hand van Rutte
    tijdens het kamerdebat
    en het slappe handje van Martin Bosma naar de turkse dame toe
    bij Pauw en Witteman
    zou het???????
    ik hoop het

  31. @Kiezels
    uiteindelijk gaat het altijd om de daden
    maar woorden gaan er vaak aan vooraf
    en woorden hebben helaas soms een hypnotiserende werking
    heb jij geen mooi alternatief voor fatsoen/respect (iets wat beide betekenissen tegelijk dekt, misschien?)

  32. Zolang je het maar niet daadwerkelijk op het menu zet. Lijkt me toch een vreemde combinatie :-).

  33. @Ingrid
    nou volgens mij is het nu juist stoer
    om lekker braaf te zijn
    en wie zoet is krijgt lekkers…
    mmmm…dat belooft wat deze feestmaand;-))

  34. @Smokey
    eigenbelang is natuurlijk ook een overlevingsmechanisme
    net zoals goed zijn voor de ander
    maar als we het onbewuste en het instinctieve even buiten beschouwing laten,
    hebben we ook nog ons grijze brein
    en met dat brein kunnen we bedenken dat louter eigenbelang niet gunstig
    is voor de wereldvrede, voor de harmonie in het gezin, voor leuke vriendschappen
    kortom voor al het leven op aarde
    anno 2010 moeten we voortdurend een moeilijke balans zien te vinden
    tussen assertiviteit en onbaatzuchtigheid
    en zodra woorden lange tijd hol zijn
    raken ze hun betekenis kwijt, dat is waar

  35. De kunst is, je kinderen op tijd te leren wanneer ze mogen vloeken en wanneer ze dat beter niet kunnen doen
    En vooral ook waar

  36. @apiedapie
    ik denk dat de Brutalen maar eens
    het liedje The Greatest Love of All uit hun hoofd moeten leren
    want zelfhaat ligt vaak ten grondslag aan een nare houding naar een ander

  37. @The Saint
    hahahahaoei, sorry
    @Partout
    prachtig woord…heel mooi
    maar niet echt hip, vrees dat het niet opgepikt wordt door de jeugd
    en gij weet de jeugd is de toekomst;-))

  38. @Peterus
    nee hoor, je bent nog steeds op planeet aarde
    maar ik denk dat je een jaartje ouder bent geworden
    of zijdt gij soms een belg?
    die krijgen fatsoen met de paplepel ingegoten,
    of vergis ik mij
    zet mij naast een nederlandse blonde jongen
    en een kaboutervrouwtje is geboren
    en die blonde jongens worden elk jaar langer

  39. @renelouman
    ;-))
    als het maar geen pijn doet
    @Zelfstandig_journalist
    bekritiseer jij soms mijn kookkunst?
    ik zou zeggen probeer het eens
    neem die van de Lidl,
    want Lays is kankerverwekkend
    😉

  40. @Ely
    acht uur lang tijdens de slaap
    goeie plek, goeie tijd, goede tijdsduur
    en morgen weer gezond en vrolijk op

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s